خورشيد

خورشيد

ساختار شيميايي

خورشيد در درجهٔ نخست از عنصرهاي هيدروژن و هليم ساخته شده‌است. اين عنصرها به ترتيب ۷۴٫۹٪ و ۲۳٫۸٪ از جرم خورشيد را در شيدسپهر مي‌سازند.[۷۰] در ستاره‌شناسي به همهٔ عنصرهاي سنگين تر فلز مي‌گوييم، فلزها سازندهٔ كمتر از ۲٪ جرم خورشيد اند. فراوان‌ترين اين فلزها عبارتند از: اكسيژن (نزديك به ۱٪ جرم خورشيد)، كربن (۰٫۳٪)، نئون (۰٫۲٪) و آهن (۰٫۲٪)[۷۱].

خورشيد تركيب شيميايي اش را از محيط ميان ستاره‌اي به ارث برده‌است؛ و خود هليم و هيدروژن هم به جاي مانده از هسته‌زايي مهبانگ اند. فلزها از هسته‌زايي ستاره‌اي پديد آمده‌اند. ستاره‌هايي كه دورهٔ تكامل خود را به پايان رسانده‌اند و مواد خود را به محيط ميان ستاره‌اي پيش از ساخت خورشيد بازگردانده‌اند.[۷۲] ساختار شيميايي شيدسپهر نمايانگر ساختار اساسي سامانهٔ خورشيدي است.[۷۳] البته از هنگامي كه خورشيد ساخته شده، بخشي از هليم و عنصرهاي سنگين از شيدسپهر گريخته‌اند براي همين هم اكنون شيدسپهر داراي هليم كمتري نسبت به گذشته دارد و عنصرهاي سنگين هم نسبت به پيش‌ستارهٔ خورشيد ۸۴٪ اندازهٔ گذشته را دارند. ۷۱٪ پيش‌ستارهٔ خورشيد از هيدروژن، ۲۷٫۴٪ از هليم و ۱٫۵٪ از فلزها ساخته شده بود.[۷۰]

در بخش‌هاي دروني خورشيد به دليل همجوشي هسته‌اي، هيدروژن‌ها به هليم دگرگون مي‌شوند. براي همين مي‌توان گفت دروني‌ترين بخش خورشيد نزديك به ۶۰٪ هليم دارد ولي درصد فلزها ثابت است. از آنجايي كه بخش دروني خورشيد تنها پرتوزايي مي‌كند و همرفتي ندارد (نگاه كنيد به بخش ناحيهٔ تابشي در بالا) براي همين هيچ‌يك از ميوه‌هاي همجوشي در هسته به سوي بالا و شيدسپهر نمي‌آيد.

ادامهـ مطلبـ
| ۲۹ آذر ۱۳۹۶ | ۰۸:۲۲:۰۶ | مريم
،

ميدان مغناطيسي

خورشيد ستاره‌اي فعال از ديدگاه مغناطيسي است. يك ميدان مغناطيسي توانا دارد كه سال به سال اندكي سويش تغيير مي‌كند تا اينكه هر يازده سال وارون مي‌شود.[۶۳] ميدان مغناطيسي خورشيد داراي اثرهاي بسياري است كه به مجموعهٔ آن‌ها فعاليت خورشيدي گفته مي‌شود. از جملهٔ آن‌ها، لكه‌هاي خورشيدي بر سطح آن، شرارهٔ خورشيدي و دگرگوني‌ها در بادهاي خورشيدي است كه باعث جابجايي ماده درون سامانهٔ خورشيد است.[۶۴] فعاليت‌هاي خورشيد بر زمين هم اثر مي‌گذارد. براي نمونه مي‌توان به شفق قطبي كه در ناحيه‌هاي نزديك به قطب ديده مي‌شود يا ديدن شكست يا خرابي در موج‌هاي راديويي و توان الكتريكي اشاره كرد. گمان آن مي‌رود كه ميدان مغناطيسي خورشيد نقش مهمي در ساخت و كامل شدن سامانهٔ خورشيدي داشته باشد. همچنين اين فعاليت‌هاي خورشيدي، ساختار بخش بيروني هواكرهٔ زمين را هم تغيير مي‌دهد.[۶۵]

به دليل دماي بسيار بالاي خورشيد، تمام مادهٔ موجود در آن در حالت گازي و پلاسما است. اين ويژگي به خورشيد اين توان را مي‌دهد تا در مدار استوايي اش تندتر (نزديك ۲۵ روز) از عرض‌هاي جغرافيايي بالاتر (نزديك به ۳۵ روز در ناحيهٔ قطبي) بگرد خود بچرخد.[۶۶][۶۷] گردش اختلافي خورشيد در عرض‌هاي جغرافيايي گوناگون آن باعث مي‌شود تا با گذر زمان خط‌هاي ميدان مغناطيسي خورشيد در هم پيچيده شود، حلقه‌هاي ميدان مغناطيسي در سطح خورشيد فوران كند و درنتيجه لكه و زبانهٔ خورشيدي پديد آيد. در اثر همين پيچش است كه پويايي خورشيدي و چرخهٔ يازده سالهٔ وارونه شدن ميدان مغناطيسي خورشيد پديدار مي‌شود

ادامهـ مطلبـ
| ۲۹ آذر ۱۳۹۶ | ۰۸:۲۱:۵۲ | مريم
،

جو خورشيدي

از تمام خورشيد فقط جو آن قابل مشاهده‌است ناحيه‌اي كه از لحاظ فعاليت نيز غني است پايه جو خورشيدي شيد سپهر است لكه‌هاي خورشيدي بر روي شيد سپهر ظاهر مي‌شوند لايه خارجي بعدي رنگين سپهر است تاج آخرين لايه جوي خورشيد مي‌باشد.

شيد سپهر يك لايه نازك گاز كه بيشترين عمقي كه مي‌توانيم آن را مشاهده كنيم و تابش قابل رويت از آن منتشر مي‌شود وبر اين سطح دانه‌هاي گذرا با عمر متوسط ۵ تا ده‌ها دقيقه را مشاهده مي‌كنيم شكل گيري‌هاي روشن نا منظم كه بوسيله رگه‌هاي تاريك احاطه شده‌اند اين دانه دار شدن خورشيدي لايه بالايي ناحيه جا به جايي خورشيد است لايه گازي به ضخامت حدود ۰/۲r زميني كه درست زير پايه شيد سپهر قرار مي‌گيرد در اين منطقه انرژي گرمايي توسط جا به جايي منتقل مي‌شود توده‌هاي گرم
لكه‌هاي سطح خورشيد در نقشه ساموئل دان

گاز (سلول‌هاي جا به جايي) بالا مي‌روند و به صورت دانه‌هاي روشن ظاهر مي‌شوند و انرژيشان را در شيد سپهر تخليه مي‌كنند گازهاي سرد تر پايين مي‌آيند. طيف پيوستار سرار قرص خورشيدي يك دماي مؤثر _استفان بولتزمن_ 5800k را براي شيد سپهر تعريف مي‌كند از ميان شيد سپهر به سمت بيرون دما به شدت پايين مي‌آيد و سپس مجدداً در حوالي ۵۰۰km داخل رنگين سپهر شروع به بالا رفتن مي‌كند تا اين كه به دماهاي بسياربالا درتاج مي‌رسد. شيد سپهر يك طيف پيوسته جسم سياه گسيل مي‌دارد لذا بايستي در طول موجهاي مرئي كدر باشد اما چگالي‌ها در اينجا بسيار كمتر از مقداري است كه گاز براي كدر بودن و توليد تابش پيوسته جسم سياه لازم دارد.

ادامهـ مطلبـ
| ۲۹ آذر ۱۳۹۶ | ۰۸:۲۱:۳۹ | مريم
،

شيدسپهر

سطح ديدني خورشيد يا شيدسپهر، لايه‌اي است كه در زير آن خورشيد در برابر نور ديدني، كدر مي‌شود.[۵۷] بالاي شيدسپهر، نور سفيد خورشيد است كه آزادانه در فضا تابيده مي‌شود و همهٔ انرژي اش را از خورشيد بيرون مي‌برد. تغيير اندازهٔ كدري خورشيد به كاهش مقدار يون‌هاي H− بستگي دارد چون اين يون است كه نور مرئي را به آساني جذب مي‌كند.[۵۷] در مقابل نوري كه ما مي‌بينيم در اثر واكنش الكترون‌ها با اتم هيدروژن براي توليد يون H− توليد شده‌است.[۵۸][۵۹] شيدسپهر ده‌ها تا صدها كيلومتر ضخامت دارد و گاهي كدري آن اندكي از هواي زمين هم كمتر مي‌شود. چون بخش بالايي شيدسپهر از بخش‌هاي پاييني خنك تر است، در يك تصوير خورشيد مي‌بينيم كه مركز خورشيد روشن‌تر از لبه‌هاي آن است. به اين پديده تيرگي مركز-لبه مي‌گويند.[۵۷] نور سفيد خورشيد يك ناحيهٔ طيفي مربوط به جسم سياه دارد كه نشان مي‌دهد دماي آن نزديك به ۶۰۰۰ كلوين است و البته همراه با آن خط‌هاي جذبي اتمي پراكنده دارد كه به لايه‌هاي نازك روي شيدسپهر مربوط است. چگالي ذره‌ها در شيدسپهر نزديك به ۱۰۲۳ m−۳ است. اين مقدار ۰٫۳۷٪ شمار ذره‌ها در يكاي حجم جو زمين در تراز درياها است. ذره‌هاي شيدسپهر را الكترون‌ها و پروتون‌ها تشكيل مي‌دهد كه ميانگين ذره‌هاي هوا ۵۸ برابر از آن سنگين تر است.

ادامهـ مطلبـ
| ۲۹ آذر ۱۳۹۶ | ۰۸:۲۱:۲۶ | مريم
،

ناحيهٔ همرفتي

در لايهٔ بيروني خورشيد، يعني از سطح آن تا عمق نزديك به ۲۰۰٬۰۰۰ كيلومتري (يا ۷۰٪ شعاع خورشيد) پلاسماي خورشيد به اندازهٔ كافي چگال يا داغ نيست تا بتواند انرژي گرمايي لايه‌هاي دروني را از راه تابش به بيرون برساند. به عبارت ديگر بجاي ناحيه‌اي تابنده، ناحيه‌اي مات است. درنتيجه انرژي گرمايي از راه همرفت و ستون‌هاي داغ جابجا مي‌شود و به سطح خورشيد مي‌رسد. هنگامي كه مواد در سطح خورشيد كمي خنك مي‌شود به عمق خورشيد جايي كه رفت و برگشت‌هاي همرفتي آغاز شده بود، فروبرده مي‌شود تا دوباره از بالاي ناحيهٔ تابشي گرما دريافت كند. در لايه‌اي از خورشيد كه با چشم مي‌توان آن را ديد، دما تا ۵٬۷۰۰ كلوين افت مي‌كند و چگالي تنها 0.2 g/m۳ است (نزديك به ۱/۶۰۰۰۰ چگالي هوا در سطح درياها).[۴۳]

ستون‌هاي داغ همرفتي بر روي سطح خورشيد جا مي‌اندازند اين ستون‌ها از دور به صورت جودانه يا يك سري نقطه ديده مي‌شود. آشفتگي پديد آمده در اثر رفت و برگشت‌هاي همرفتي در بيروني‌ترين لايهٔ بخش دروني خورشيد، باعث ايجاد يك پويايي در «اندازهٔ كوچك» مي‌شود كه درنتيجهٔ آن يك شمال و جنوب مغناطيسي در سراسر سطح خورشيد پديد مي‌آيد.[۴۳] ستون‌هاي داغ خورشيد به شكل سلول‌هاي بنارد است درنتيجه هندسهٔ منشوري شش ضلعي به خود مي‌گيرد

ادامهـ مطلبـ
| ۲۹ آذر ۱۳۹۶ | ۰۸:۲۱:۱۲ | مريم
،

ناحيهٔ تابشي

در ناحيهٔ نزديك به ۰٫۷ شعاع خورشيد يا پايين‌تر، مواد خورشيدي بسيار گرم و چگال اند آنقدر كه بتوانند گرماي زياد هسته را از راه تابش گرمايي به بيرون بتابانند.[۵۴] در اين ناحيه رفتار همرفتي ديده نمي‌شود. با اينكه دماي ماده از ۷ ميليون كلوين به ۲ ميليون كلوين مي‌رسد اما همچنان اين مقدار كمتر از مقدار پيش بيني شده براي كاهش دما نسبت به افزايش ارتفاع است. پس اين كاهش دما نمي‌تواند از راه همرفت صورت گيرد.[۴۳] در اين بازه انرژي از راه تابش فوتون توسط يون‌هاي هيدروژن و هليم روي مي‌دهد؛ كه البته اين فوتون‌ها هم مسافت بسيار كوتاهي را پيش مي‌روند و خيلي زود توسط يون‌هاي ديگر دوباره جذب مي‌شوند.[۵۴] چگالي هم از ۰٫۲۵ چگالي خورشيد تا بالاي بازهٔ تابشي نزديك به ۱۰۰ برابر افت مي‌كند و از ۲۰ g/cm۳ به ۰٫۲ g/cm۳ مي‌رسد.[۵۴] ميزان انرژي كه خورشيد در يك ثانيه توليد مي‌كند براي تأمين برق جهان به مدت يك ميليون سال كافي است

ادامهـ مطلبـ
| ۲۹ آذر ۱۳۹۶ | ۰۸:۲۰:۵۸ | مريم
،

هسته

از مركز خورشيد تا فاصله‌اي نزديك به ۲۰ تا ۲۵ درصد شعاع خورشيد به عنوان هستهٔ خورشيد در نظر گرفته شده‌است.[۴۱] و چگالي آن ۱۵۰g/cm۳ نزديك به ۱۵۰ برابر چگالي آب، برآورد شده‌است.[۴۲][۴۳] و دماي آن هم نزديك به ۱۵٫۷ ميليون كلوين بدست آمده‌است. در مقابل دماي سطح خورشيد نزديك به ۵٬۸۰۰ كلوين است. تازه‌ترين پژوهش‌ها نشان داده‌است كه گردش هستهٔ خورشيد به دور خودش از ديگر جاهاي شعاعي آن تندتر است.[۴۱] در بيشتر عمر خورشيد، همجوشي هسته‌اي از راه زنجيره گام‌هاي p-p (پروتون-پروتون) و درنتيجه دگرگوني هيدروژن به هليوم فراهم كنندهٔ انرژي خورشيد بوده‌است.[۴۴] تنها ۰٫۸٪ از انرژي پديد آمده در خورشيد وارد چرخهٔ سي‌ان‌او مي‌شود

ادامهـ مطلبـ
| ۲۹ آذر ۱۳۹۶ | ۰۸:۲۰:۴۵ | مريم
،

ويژگي‌ها

خورشيد ستاره‌اي از گونهٔ كوتولهٔ زرد است كه ۹۹٫۸۶٪ از مجموع جرم سامانهٔ خورشيدي را از آن خود كرده‌است. هندسهٔ خورشيد به يك كرهٔ كامل بسيار نزديك است. پَخي بسيار كوچكي برابر با ۹×۱۰-۶ در هندسهٔ آن وجود دارد[۳۴] در نتيجه ميان قطر خورشيد در دو سوي قطب‌ها نسبت به قطر آن در مدار استوايي ۱۰ كيلومتر اختلاف وجود دارد. از آنجايي كه خورشيد جامد نيست و از پلاسما ساخته شده‌است، در مدار استوايي نسبت به دو قطب، تُندتر مي‌گردد. اين رفتار كه گردش اختلافي نام دارد، به دليل وجود پديدهٔ همرفت در خورشيد و جابجايي ماده در اثر اختلاف دما است. آنچنان كه از قطب شمال دائرةالبروج ديده مي‌شود، اين جرم به بخشي از جرم خورشيد تكانهٔ زاويه‌اي پادساعت‌گرد مي‌دهد درنتيجه در سراسر خورشيد يك سرعت زاويه را توزيع مي‌كند. دورهٔ اين گردش واقعي نزديك به ۲۵٫۶ روز در مدار استوايي و ۳۳٫۵ روز در دو قطب است. از آنجايي كه جايگاه زمين نسبت به خورشيد هميشه در حال دگرگوني است و هميشه يك نقطه از زمين بهترين ديد را نسبت به خورشيد ندارد، گويا گردش اين ستاره در مدار استوايي اش نزديك به ۲۸ روز است.[۳۵] اثر جانب مركز (گريز از مركز) اين گردش آرام، ۱۸ ميليون بار ضعيف تر از جاذبهٔ سطح خورشيد در مدار استوايي آن است. اثر كشند سياره‌ها هم بسيار ضعيف است و نمي‌تواند تأثير آشكاري بر شكل ظاهري خورشيد بگذارد

ادامهـ مطلبـ
| ۲۹ آذر ۱۳۹۶ | ۰۸:۲۰:۳۲ | مريم
،

نام و ريشه

خورشيد در فارسي درگذشته با نام‌هاي ديگري چون خور، هور، مهر، روز خوانده مي‌شد. خورشيد در فارسي نوين از xvar-xšed از فارسي ميانه كه ايزدي است كه در يشت ششم اوستا در مورد او نوشته آمده وي ايزدي است كه جهان را از آلودگي دور مي‌دارد. در اوستا hvarr-، xvan ،ta hvarә-xšaē آمده است. واژه خورشيد دراراي دو جزء است جزء نخست xvar-، hvar كه با سنسكريت svar «خورشيد» سنجنده مي‌شود. جزء دوم برگرفته از اوستايي xšaita- «درخشان» است كه در نام جمشيد (پادشاه دوران طلايي در اسطوره‌هاي ايراني و نيز نخستين شاه در برخي روايت‌ها) آمده و برگرفته از صورت اوستايي yama-xšaita به معني «جم درخشان» است.[۲۶]

در زبان انگليسي واژهٔ Sun براي خورشيد از واژهٔ sunne در انگليسي باستان گرفته شده‌است (نزديك به سال ۷۲۵ در بئوولف). گمان آن مي‌رود كه اين واژه با واژهٔ south به معني جنوب ارتباط داشته باشد. واژه‌هاي هم ريشه با Sun در زبان‌هاي ديگر، مانند زبان‌هاي ژرمني و فريسي باستان به صورت sunne و sonne در ساكسوني باستان به صورت sunna، در هلندي ميانه به صورت sonne، در هلندي امروزي به صورت zon در آلماني Sonne، در نروژي باستان sunna و در زبان گوتيك sunnō است تمام عبارت‌هاي آلماني براي Sun از sunnōn در نيازبان‌هاي ژرمني آمده‌است.

ادامهـ مطلبـ
| ۲۹ آذر ۱۳۹۶ | ۰۸:۲۰:۱۸ | مريم
،

خورشيد

خورشيد (نام‌هاي ادبي يا قديمي: خور، هور، مهر، روز) يكي از ستارگان كهكشان راه شيري و تنها ستارهٔ سامانهٔ خورشيدي است كه در مركز آن جاي دارد. مي‌توان گفت خورشيد يك كُرهٔ كامل است كه از پلاسماي داغ ساخته شده‌است و در ميانهٔ آن ميدان مغناطيسي برقرار است.[۹][۱۰] اين ستاره كه قطري نزديك به ۱٬۳۹۲٬۰۰۰ كيلومتر دارد سرچشمهٔ اصلي نور، انرژي، گرما و زندگي بر روي زمين است. قطر خورشيد نزديك به ۱۰۹ برابر قطر زمين و جرم آن ۳۳۰ هزار برابر جرم زمين برابر با ۲‎×۱۰۳۰ كيلوگرم است به اين ترتيب ۹۹٫۸۶٪ جرم كل سامانهٔ خورشيدي از آن خورشيد است.[۱۱]

انفجار نهايي يك ستارهٔ سنگين را ابرنواختر مي‌نامند ولي خورشيد ما هيچ‌گاه انفجاري اين‌چنين را تجربه نخواهد كرد چرا كه كمترين جرم مورد نياز براي رخداد يك ابرنواختر، هشت برابر جرم خورشيد ما است.[۱۲] از نظر شيميايي سه-چهارم جرم خورشيد را هيدروژن و باقي‌ماندهٔ آن را بيشتر هليم مي‌سازد. پس از هيدروژن و هليم، عنصرهاي سنگين از سازندگان ديگر خورشيد اند كه عبارتند از: اكسيژن، كربن، نئون و آهن و... اين عنصرها، سازندهٔ ۱٫۶۹٪ از جرم خورشيد اند كه خود اين مقدار ۵٬۶۲۸ برابر جرم زمين است

ادامهـ مطلبـ
| ۲۹ آذر ۱۳۹۶ | ۰۸:۲۰:۰۳ | مريم
،
خورشيد
نام عنوان 。。。

با شرح مختصر 。。。

NEW

↑ برو بالا

سرویس وبلاگدهی فارسی یا پارسی رایگان